Animalia.pl :: Internetowy serwis o zwierzętach, sklep zoologiczny

Najpopularniejsze choroby kanarków

Mimo, że ptaki ozdobne traktuje się jako zwierzęta towarzyszące człowiekowi, wiedza na temat chorób jakie mogą ich dotyczyć jest dużo mniejsza w stosunku do innych zwierząt domowych. Z całą pewnością można jednak powiedzieć, iż kanarki zapadają na wiele chorób, które nieraz mogą powodować bardzo przykre konsekwencje, dotyczące samych osobników chorych, jak również mogą mieć wpływ na lęgi. U kanarków występują również choroby, które mogą przenosić się na człowieka. Zdarza się to jednak niezwykle rzadko.

Wśród chorób kanarków wyróżnia się choroby infekcyjne – powodowane przez wirusy, bakterie oraz grzyby, choroby pasożytnicze, powodowane przez pasożyty zewnętrzne (ektopasożyty) oraz wewnętrzne (endopasożyty), a także różnego rodzaju schorzenia powodowane nieodpowiednim środowiskiem życia, złym żywieniem oraz błędami hodowlanymi. Właściciele kanarków mogą mieć kłopoty z prawidłowym rozpoznaniem choroby u swojego zwierzęcia, powinni mieć jednak chociaż ogólną wiedzę na temat schorzeń, mogących być przyczyną niepowodzeń w hodowli tych delikatnych ptaków.

Wśród chorób infekcyjnych, nazywanych też zakaźnymi, na pierwszym miejscu należy wymienić ospę. U kanarków występuje specyficzny dla nich wirus ospy, który może okazać się śmiertelny, zwłaszcza dla ptaków młodych. Ptaki dorosłe są mniej wrażliwe na zarazek i choroba przebiega u nich zwykle w sposób łagodniejszy niż u kilkumiesięcznych osobników. Ospa najczęściej atakuje pod koniec lata, bądź wczesną jesienią. Może wywołać ona nagłe, ostre objawy. Zwykle zarażone ptaki z początku są osowiałe, a także przejawiają objawy podobne do przeziębienia. Zazwyczaj następnego dnia następuje śmierć. Przy hodowli kilku ptaków, choroba rozprzestrzenia się pomiędzy poszczególnymi osobnikami. Dlatego też, warto izolować ptaki chore od zdrowych. Każdy kanarek wykazujący objawy choroby powinien być umieszczony w osobnej klatce – w ten sposób można ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa. Wszystkim ptakom należy podawać do wody zwiększoną ilość witamin oraz jak najszybciej udać się do lekarza weterynarii. Pamiętając o tym, że nie każda lecznica weterynaryjna specjalizuje się w leczeniu ptaków, przed wizytą najlepiej upewnić się chociażby telefonicznie czy w wybranej placówce zostanie nam udzielona pomoc. W dalszym postępowaniu ważna jest dezynfekcja klatki oraz najbliższego otoczenia kanarka, a także sprzętów, które są związane z jego pielęgnacją i hodowlą. Ważne jest również zabezpieczenie ptaków przed dostępem krwiopijnych owadów, przede wszystkim komarów, które przenoszą zarazek z osobników chorych na zdrowe. Pojawienie się krost na skórze chorych kanarków świadczy o przejściu ospy w postać przewlekłą, która przebiega łagodniej i nie wywołuje tak dużej śmiertelności wśród ptaków. Osobniki które przeżyją, będą jednak stałymi nosicielami wirusa i w przyszłości mogą być niebezpieczne dla swoich ptasich towarzyszy. W celu zapobiegania chorobie opracowane są szczepionki, które jednak nie są jak na razie zarejestrowane do użycia na naszym rynku krajowym. Ospa dużo częściej atakuje ptaki trzymane w gromadzie w stosunku do osobników trzymanych pojedynczo. Należy jednak wiedzieć, że nawet gdy kanarki trzymane są pojedynczo choroba może zostać do domu zawleczona przez ptaki dzikie, zwłaszcza wróble.

Inną popularną wśród kanarków chorobą zakaźną jest paramyksowiroza, która przez hodowców nazywana jest pospolicie kręćkiem. Wywołuje ją wirus, bardzo budową zbliżony do wirusa pomoru drobiu, występującego bardzo powszechnie wśród gołębi. Nazwa kręciek nawiązuje do jednego z częstszych neurologicznych objawów tej choroby, czyli zaburzeń w koordynacji ruchowej. Przy wystąpieniu choroby bardzo ważne jest sztuczne dokarmianie ptaków chorych, a także zwiększenie w pożywieniu dawki witamin, zwłaszcza z grupy B. U większości kanarków choroba, mimo iż na pierwszy rzut oka wygląda groźnie, przebiega dosyć łagodnie i pod opieką specjalisty jest możliwe jej całkowite wyleczenie.

Dość częstą przyczyną problemów zdrowotnych kanarków są zatrucia pokarmowe. Wywoływane są one zazwyczaj przez bakterie, w szczególności z rodzaju Escherichia oraz Salmonella. Kanarki mogą się nimi zarazić od dzikich ptaków, jak również przez zanieczyszczony pokarm, wodę lub piasek. Osobniki chore są osowiałe i napuszone. Charakterystycznym objawem choroby jest wydalanie wodnistego kału z dużą ilością śluzu. W przypadku podejrzenia bakteryjnego zatrucia pokarmowego niezbędna jest wizyta w lecznicy weterynaryjnej, gdyż stan taki wymaga podania odpowiedniego antybiotyku. Hodowca, który zauważy u swojego kanarka tego typu problem powinien poprawić higienę w klatce, wymienić piasek, wodę i pokarm. Jeśli w klatce żyje kilka ptaków, osobniki chore powinny zostać odizolowane od zdrowych. Chore kanarki powinny mieć nieograniczony dostęp do dużej ilości świeżej wody, najlepiej wzbogaconej o napar z rumianku. Bardzo pomocne jest również podwyższenie temperatury w pomieszczeniach, w których znajdują się chore ptaki. W czasie choroby ptakom nie podaje się mieszanki jajecznej, preparatów witaminowych oraz glukozy – chyba, że lekarz weterynarii zaleci inaczej.

Z chorób wywoływanych przez grzyby, u kanarków najczęściej można spotkać się z wywoływaną przez Candida drożdżycą. Ze względu na nazwę chorobotwórczego grzyba, choroba nazywana jest również kandidiazą. Może ona przebiegać pod kilkoma postaciami. Czasami dotyczy tylko wola – wtedy hodowca obserwuje zwracanie pokarm(ptak uporczywie wymiotuje). W przypadku kiedy choroba dotyczy jelit, przejawia się ona przede wszystkim biegunką. Bardzo ważne w przypadku tej choroby jest szybkie postawienie właściwej diagnozy. Drożdżyce należy leczyć specjalnymi środkami przeciwgrzybiczymi i w żadnym wypadku nie można podawać ptakom antybiotyków, które mogą jedynie nasilić objawy choroby i w rezultacie pogorszyć stan zdrowia chorego. Drożdżyca dotyczy zazwyczaj osobników młodych. Z przyczyn genetycznych najbardziej podatne na tego typu zachorowanie są osobniki barwy białej, a także ptaki z długotrwałym niedoborem witaminy A. Drożdżyca może występować również jako powikłanie po długotrwałej antybiotykoterapii. Antybiotyki zabijają bakterie znajdujące się w przewodzie pokarmowym, a to stwarza idealne środowisko do wzrostu grzybów. W przypadku zapalenia wola, w gardzieli chorych ptaków obserwuje się szarobiałe złogi i pogrubienie błony śluzowej. Leczenie w każdym przypadku powinno być konsultowane z lekarzem weterynarii.

Słaba kondycja, osowiałość, niechęć do śpiewu, a także biegunka u młodych ptaków mogą być spowodowane pasożytami wewnętrznymi nazywanymi kokcydiami. U kanarków poza toksoplazmą opisano jeszcze dwa inne gatunki kokcydiów – jeden z rodzaju Isospora, drugi nazywany Atoxoplasmą. Wykrycie choroby polega na wykryciu obecności w kale poszczególnych form rozwojowych pasożytów nazywanych oocytami. Ważne jest, aby oddawany do badania kał był świeży i pobierany wieczorem, gdyż oocyty kokcydiów są wydalane przez chore ptaki tylko wieczorem. Zebrane odchody najlepiej zawinąć w folię plastikową i w takiej formie przekazać lekarzowi weterynarii do badania. Poza stanem zapalnym jelit, który charakteryzuje się przede wszystkim biegunką, u chorych kanarków dochodzi do znacznego powiększenia wątroby, która może nie być w stanie prawidłowo funkcjonować. Podczas leczenia nie zaleca się podawania ptakom mieszanki jajecznej oraz preparatów witaminowych zawierających witaminy z gupy B. Innymi chorobami pasożytniczymi zdarzającymi się u kanarków są rzęsistkowica i robaczyca. Obie występują jednak niezmiernie rzadko. Rzęsistkowica na pierwszy rzut oka daje objawy bardzo zbliżone do drożdżycy i bywa dość trudna do rozpoznania. Sposoby leczenia tych chorób są jednak zgoła inne, dlatego w celu ich wyeliminowania konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Ewentualne nosicielstwo nicieni jelitowych może być wykryte badaniem parazytologicznym kału, podczas którego lekarz określi typ pasożyta i zaordynuje przeciwko niemu odpowiednie lekarstwo.

Również roztocza mogą powodować zaburzenia zdrowia u kanarków. Choroba nazywana sternostomatozą wywoływana jest przez roztocze nazywane Sternostoma tracheocollum, który pasożytuje w układzie oddechowym kanarków. Podczas inwazji tego pasożyta u zaatakowanych ptaków pojawiają się objawy przypominające przeziębienie, a więc kaszel, kichanie, poświstywanie w rytm oddechów, rzężenia podczas oddychania, a także osłabienie, wychudzenie, zdenerwowanie oraz potrząsanie głową. Nieleczona choroba prowadzi do ochrypnięcia śpiewaków, a także powoduje wzrost śmiertelności u ptaków młodych. Źle wpływa również na lęgi, które przy zakażeniu pasożytem dają dużo słabsze efekty. Dorosłe kanarki są często bezobjawowymi nosicielami choroby, co znaczy, że mimo iż same nie chorują, mogą zarażać pasożytem inne ptaki w hodowli. Szczególnie podczas wychowywania młodych, rodzice mogą przenieść chorobę na swoje potomstwo podczas karmienia piskląt. U młodych, zakażonych ptaków pierwsze niepokojące objawy właściciel może zaobserwować podczas pierwszego pierzenia. U ptaków hodowanych pojedynczo pasożyt jest bardzo łatwy do zwalczenia, dużo większy problem stanowi on w większych hodowlach, gdzie wyeliminowanie go nie jest łatwe i często zabiera hodowcy dużo czasu i poświęcenia.

Spośród inwazji pasożytów zewnętrznych u kanarków poza różnymi piórojadami stwierdza się czasem inwazję roztoczy ssących krew, dotyczy to zwłaszcza ptaszyńców. Są to pasożyty aktywne nocą, dlatego często bywają trudne do wykrycia. Hodowca może jednak zauważyć niepokojenie się śpiących ptaków, przedwczesne opuszczanie gniazd przez pisklęta oraz osłabienie kondycji ptaków. Przy dokładnej obserwacji, można dostrzec małe, około milimetrowe robaczki ukryte w zakamarkach klatki oraz w wyściółce gniazd. Inwazja krwiopijnych roztoczy w dużych hodowlach wiąże się z poważnymi kłopotami, gdyż pasożyty bardzo trudno zlikwidować i pozbyć się ich z licznych kryjówek. W przypadku ptaków trzymanych pojedynczo lub w parach zwalczanie insektów nie jest takie trudne. Wystarczy kupić w sklepie zoologicznym jakikolwiek preparat przeciwko pasożytom zewnętrznym. Najlepiej zaopatrzyć się w środek zawierający w swym składzie permetrynę, ponieważ jako naturalny związek działa ona łagodnie, zachowując przy tym dużą skuteczność. Zakupionym aerozolem lub pudrem należy pokryć całą powierzchnię klatki. Bardzo ważne jest opylenie dna gniazd i wszystkich zakamarków, znajdujących się w pobliżu klatki z ptakami. Należałoby tutaj wspomnieć, że podczas tych zabiegów ptaki mogą pozostać w klatkach. Jeśli inwazja roztoczy jest bardzo silna najlepiej usunąć starą wyściółkę i położyć nową, która wcześniej nie znajdowała się w pobliżu klatki. Warto pamiętać, że opisywane pasożyty są częstymi bywalcami gniazd gołębi miejskich oraz wróbli i mogą zostać zawleczone wraz z tymi ptakami do naszych domów.

Do innych chorób występujących wśród kanarków można zaliczyć zaburzenia pierzenia i cysty piórowe, choroby dotyczące kończyn, zaleganie jaj oraz zapalenie spojówek. Zaburzenia w pierzeniu zdarzają się u tych ptaków stosunkowo często, a wynika to z kilku powodów. Po pierwsze są to ptaki bardzo delikatne, a niektóre rasy hodowlane mają nienaturalnie wykształcone przez hodowców upierzenie, co predysponuje je do występowania różnego typu zaburzeń. Chociażby glostery mają bardzo miękkie opierzenie i czasem dochodzi do tego, iż rosnące, młode pióra nie wyrastają ze skóry, ale zawijają się w kłębki, tworząc tym samym cystę pod skórą. Cysty takie mogą być różnych rozmiarów i zwykle powiększają się po każdym pierzeniu. Zaburzenie to dotyczy głównie lotek i sterówek. Takie, zawinięte i niewykształcone pióro nigdy nie będzie już spełniać swojej docelowej funkcji, a jedyną metodą, którą powinno się w tym przypadku zastosować, jest chirurgiczne usunięcie cysty przez specjalistę. Inną przyczyną zaburzeń pierzenia u kanarków są błędy żywieniowe i wynikające z nich niedomagania fizjologiczne. Kanarki trzymane pojedynczo oraz samice obciążone lęgami są szczególnie podatne na zaburzenia hormonalne, które nie pozostają bez znaczenia na prawidłowy przebieg pierzenia. Także stosowany powszechnie w żywieniu kanarków rzepik, zawiera substancje hamujące czynność tarczycy, której hormony mają bezpośredni wpływ na pierzenie. Wśród innych czynników mających wpływ na nieprawidłowe funkcjonowanie tarczycy można wymienić niedobór jodu. Problem ten można jednak łatwo wyeliminować dolewając do wody pitnej po jednej kropli płynu Lugola lub jodyny. Zabieg taki należy przeprowadzić trzykrotnie, co drugi dzień w okresie poprzedzającym pierzenie lub podczas zauważenia iż ptaki łysieją, zwłaszcza w tylnej okolicy głowy. Takie nieopierzone miejsca mogą być jednak wywołane chorobotwórczymi grzybami, dlatego najlepiej zabrać ptaka do lekarza weterynarii, który postawi odpowiednią diagnozę.

Zdarza się czasem, iż samiczki kanarków nie mogą znieść jaja. Przyczyny takiego stanu mogą być różne, aczkolwiek do tych najczęściej wymienianych zalicza się : zbyt młody wiek samic przeznaczonych do rozrodu, zbyt niska temperatura otoczenia, przekarmienie i zatuczenie samicy, brak gniazda, a także stres na jaki ptak narażony jest podczas lęgów. Czasami zdarza się również, że składane jaja są zbyt duże w stosunku do wielkości samiczki, bądź też dwa jaj dojrzewają jednocześnie. Inną przyczyną zalegania jaj są niedobory wapnia. Brak tego pierwiastka uniemożliwia prawidłowe wykształcenie skorupki wapiennej, a wbrew powszechnemu oczekiwaniu jajko bez skorupki jest dużo trudniejsze do zniesienia, niż takie, które jest prawidłowo wykształcone. Dzieje się tak dlatego, że podczas gdy skorupka jajka jest miękka mięśnie które są odpowiedzialne za wypchnięcie jaja z dróg rodnych nie mają punktu oparcia, co sprawia, że działają dużo mniej efektywnie. Samica z zalegającym jajem ma obrzękniętą, zaczerwienioną i przekrwioną kloakę. Napina się ona nieustannie , staje się dość osowiała i wymęczona. Samica powinna składać jedno jajo na dobę, dlatego objawy zaparcia obserwowane jednego dnia powinny być powodem do interwencji dnia następnego. Przede wszystkim należy zapewnić samiczce spokój i jak najlepsze warunki, które zapobiegałyby stresowaniu się zwierzęcia. Bardzo ważnym czynnikiem jest również zapewnienie ciepła, z czym można sobie skutecznie poradzić, ustawiając klatkę z samiczką w pobliżu kaloryfera lub grzejnika elektrycznego. Chorej samiczce można podać kilka kropel glukozy w celu zapewnienia organizmowi większej dawki energii. Zaleca się również podanie preparatu wapniowego w postaci syropu. Jeśli to nie pomoże, można spróbować zakroplić do kloaki samicy kilka kropel oleju parafinowego, lecz jeśli mimo wszystkich wyżej opisanych starań jajo nadal nie zostanie zniesione, należy udać się po pomoc do lekarza weterynarii. Przed zaleganiem jaj w pewnym stopniu chroni zapewnianie ptakom odpowiedniej temperatury podczas lęgów, a także zawieszanie w klatkach tak zwanych sepii, czyli wapiennych szkieletów okrzemek. Nie bez znaczenia pozostaje też łączenie pary i przeznaczenie do rozrodu samic niezbyt młodych i niezatuczonych.

Jednym z częstszych problemów z jakimi stykają się hodowcy kanarków są problemy dotyczące kończyn. Nie mówiąc o złamaniach i zwichnięciach, które jednak nie zdarzają się często, kanarki miewają problemy z odciskami na łapkach, a osobnikom starszym często doskwierają zbyt ciasno założone, uwierające obrączki. Jeśli obrączka sprawia ptakowi ból powinna być bezwzględnie i natychmiastowo zdjęta. W przeciwnym wypadku może ona doprowadzić do zahamowania przepływu krwi przez kończynę, co w konsekwencji może doprowadzić do martwicy oraz zakażenia. Pierwszym powodem do niepokoju powinny być trudności z przesuwaniem obrączki po skoku. U starszych kanarków należy to regularnie kontrolować, gdyż rogowe łuski na skoku stają się wraz z wiekiem coraz grubsze czym mogą spowodować zaciskanie obrączki. Uciskającą obrączkę można przepiłować bądź przeciąć. Wymaga to jednak wprawy i doświadczania, dlatego też trzeba udać się w tym celu do specjalisty. Samodzielne usuwanie obrączki może być tragiczne w skutkach. Można bowiem uszkodzić nóżkę kanarka, niekiedy nawet do tego stopnia, iż jedynym wyjściem może okazać się amputacja. Innym problemem mogą stać się odciski na łapkach spowodowane nieodpowiednim doborem żerdek. Żerdki plastikowe lub wykonane z tłoczonego drewna są dla ptaków nieodpowiednie. Doprowadzają one do uszkodzeń naskórka, co niekiedy może doprowadzić nawet do powstania ropnia. Najlepsze dla kanarków wydają się być żerdki z naturalnych, pokrytych korą gałązek, które mogą być często wymieniane. Powinny być one na tyle grube, aby ptak nie obejmował ich w całości. W przypadku odcisków lub ropni na spodzie łapek można zastosować opatrunki, jednak dużo łatwiejszym i wygodniejszym sposobem jest owinięcie żerdek bandażem nasączonym rywanolem, bądź maścią zawierającą antybiotyk. Bardzo skuteczny okazuje się tu Atecortin, który można kupić w aptece bez recepty. Co kilka dni bandaż należy wymieniać na świeży. Po tygodniu należy usunąć bandaż i wymienić żerdki na nowe. W czasie leczenia z klatki powinien być usunięty piasek, który może działać drażniąco na powstałe ranki. Zamiast piasku, można zastosować lekko zwilżoną ligninę lub czysty papier.

Zapalenie spojówek wydaje się być raczej objawem towarzyszącym chorobie, niż chorobą samą w sobie. Można je zaobserwować przy niektórych infekcjach bakteryjnych, przy nadmiernym zapyleniu powietrza, a także jako następstwo mechanicznych urazów. Przyczyną może być również ciało obce pod postacią ziarnka piasku znajdującego się w oku. Zapalenie spojówek występuje najczęściej u kanarków albinotycznych, czyli takich, które genetycznie zostały pozbawione pigmentu, a także u wszystkich odmian o czerwonych oczach. W przypadku tego typu zaburzeń, należy dojść jaka jest pierwotna przyczyna powodująca chorobę, a następnie postarać się wyeliminować czynnik drażniący. Można też spróbować zakraplać do oczu Atecortin, natomiast nie należy stosować kropli do oczu przeznaczonych dla ludzi.

Niektóre choroby na które zapadają kanarki mogą być przenoszone na człowieka. Najgroźniejszą z nich jest chlamydioza, nazywana również chorobą papuzią. Jej występowanie u kanarków jest jednak niezwykle rzadkie. Do innych zoonoz zalicza się toksoplazmozę oraz salmonellozę, jednak przy braku kontaktu z ptakami dzikimi choroby te występują u kanarków sporadycznie. Należy jednak pamiętać, aby po bezpośredniej styczności z kanarkiem zawsze myć ręce i przestrzegać podstawowych zasad higieny. Niektórzy ludzie mogą być uczuleni na pióra, bądź wydaliny kanarków. W takim przypadku, kwestię dalszego postępowania należy przedyskutować z lekarzem.